Skip to content
Autenti / Blog / Weryfikacja podpisów elektronicznych w przetargach - wymagania PZP i praktyczne wskazówki

Weryfikacja podpisów elektronicznych w przetargach - wymagania PZP i praktyczne wskazówki

Oferta wpłynęła na czas, ale program wyświetla ostrzeżenie dotyczące podpisu. Czy dokument jest nieprawidłowo podpisany, czy problem wynika z konfiguracji narzędzia? Dla zamawiającego to ważne rozróżnienie: decyzja wymaga ustalenia przyczyny komunikatu i oceny jej znaczenia dla postępowania.

Weryfikacja podpisu elektronicznego w przetargu obejmuje sprawdzenie podpisu oraz ocenę, czy spełnia on wymagania dotyczące konkretnego dokumentu. Walidator pomaga przeprowadzić część techniczną. Osobno trzeba sprawdzić m.in. umocowanie podpisującego i termin złożenia oferty.

W tym poradniku wyjaśniamy, jaki podpis jest wymagany, jak odczytywać wyniki walidacji i co zachować w dokumentacji postępowania.

Jaki podpis jest wymagany w przetargu?

W postępowaniach objętych art. 63 Prawa zamówień publicznych wymagany rodzaj podpisu zależy od wartości zamówienia w relacji do progów unijnych.

Wartość zamówienia

Podpis wymagany na ofercie

Równa progom unijnym lub wyższa

Kwalifikowany podpis elektroniczny

Poniżej progów unijnych

Kwalifikowany podpis elektroniczny, podpis zaufany albo podpis osobisty

Wymagania te obowiązują pod rygorem nieważności. Art. 63 obejmuje również wskazane w nim wnioski i oświadczenie z art. 125 ust. 1 PZP. Nie należy jednak automatycznie przenosić tych zasad na każdy dokument lub wiadomość przesyłaną w postępowaniu.

Podpis osobisty to podpis składany z wykorzystaniem odpowiedniego certyfikatu w e-dowodzie. Nie oznacza skanu podpisu odręcznego. Z kolei podpis zaufany nie zastępuje podpisu kwalifikowanego tam, gdzie ustawa wymaga formy elektronicznej.

Brak prawidłowego podpisu na ofercie trzeba odróżnić od braków w dokumentach towarzyszących. JEDZ, pełnomocnictwo lub inne dokumenty mogą podlegać złożeniu, poprawieniu albo uzupełnieniu na zasadach art. 128 PZP. Nie oznacza to możliwości późniejszego podpisania samej oferty.

Czy zamawiający musi korzystać z kwalifikowanej usługi walidacji?

PZP nie ustanawia ogólnego obowiązku zakupu płatnego walidatora ani korzystania z określonej marki oprogramowania. Zamawiający musi jednak rzetelnie ocenić, czy oferta została złożona w wymaganej formie.

Warto rozróżnić dwa pojęcia:

  • Walidacja podpisu to sprawdzenie jego poprawności według określonych wymagań.
  • Kwalifikowana usługa walidacji to usługa zaufania spełniająca wymagania eIDAS, świadczona przez uprawnionego kwalifikowanego dostawcę.


Art. 32 eIDAS określa wymagania walidacji podpisów kwalifikowanych, a art. 33 reguluje kwalifikowaną usługę walidacji. Sam fakt, że program pochodzi od kwalifikowanego dostawcy, nie przesądza jeszcze o kwalifikowanym statusie konkretnej usługi.

Korzystanie z kwalifikowanej usługi pomaga uporządkować weryfikację i udokumentować jej wynik. Nie zastępuje jednak oceny prawnej dokumentów ani decyzji zamawiającego.

Jak zweryfikować podpis elektroniczny krok po kroku?

Warto stosować stałą procedurę, która obejmuje zarówno analizę podpisu, jak i zachowanie dowodów przeprowadzonej weryfikacji.

1. Zachowaj oryginalne pliki

Pracuj na dokumentach pobranych z platformy zakupowej. Zachowaj również pliki podpisów zewnętrznych i potwierdzenia złożenia oferty.

Nie zastępuj oryginału wydrukiem, skanem ani plikiem utworzonym przez funkcję „drukuj do PDF”. Taka kopia nie pozwala zweryfikować podpisu elektronicznego z oryginalnego dokumentu.

2. Rozpoznaj format i sposób dołączenia podpisu

Samo rozszerzenie .pdf nie dowodzi, że dokument zawiera podpis PAdES. Plik może być niepodpisany albo powiązany z podpisem zewnętrznym.

W praktyce możesz otrzymać m.in.:

  • PDF z podpisem osadzonym w dokumencie;
  • dokument i osobny plik podpisu;
  • plik XML zawierający podpis i podpisane dane;
  • kontener zawierający dokumenty oraz podpisy.


Przy podpisie zewnętrznym udostępnij walidatorowi zarówno podpis, jak i dokładnie te dane, które zostały podpisane. XAdES występuje w różnych wariantach, dlatego nie każdy plik XAdES wymaga osobnego dokumentu bazowego.

3. Sprawdź wynik i kwalifikowany charakter podpisu

Wybierz narzędzie obsługujące otrzymany format i wymagany zakres weryfikacji. Sprawdź każdy podpis istotny dla oceny dokumentu.

Przy podpisie kwalifikowanym walidacja powinna obejmować m.in. integralność podpisanych danych, certyfikat i jego ważność w chwili podpisania oraz spełnienie wymagań kwalifikowanego podpisu elektronicznego. Sama poprawność kryptograficzna nie wystarcza do potwierdzenia kwalifikowanego charakteru podpisu.

4. Zweryfikuj osobę podpisującą i jej umocowanie

Porównaj dane podpisującego z dokumentami dotyczącymi reprezentacji wykonawcy. Zależnie od sytuacji sprawdź KRS, CEIDG, odpowiedni rejestr zagraniczny lub pełnomocnictwo.

Nie zakładaj, że każdy certyfikat zawiera PESEL. Zwróć też uwagę na reprezentację łączną: poprawny podpis jednej osoby może nie wystarczać do skutecznego reprezentowania spółki.

Brak dokumentu potwierdzającego umocowanie wymaga odrębnej oceny, w tym sprawdzenia, czy zastosowanie ma procedura z art. 128 PZP.

5. Oddziel czas podpisania od terminu złożenia oferty

Terminowość złożenia oferty oceniaj na podstawie danych o jej przekazaniu, w szczególności potwierdzenia z platformy zakupowej. Data widoczna w podpisie nie zastępuje takiego potwierdzenia.

Rozróżniaj deklarowany czas podpisania, znacznik czasu oraz moment przeprowadzenia walidacji. Znacznik czasu może dostarczać dowodu, że określone dane istniały w danej chwili, ale nie musi wskazywać dokładnego momentu złożenia podpisu.

6. Zachowaj wynik weryfikacji

Dobrą praktyką jest przechowywanie raportu razem z oryginalnym dokumentem, podpisami zewnętrznymi i potwierdzeniem złożenia oferty. W razie rozbieżności warto zachować także dodatkowe wyniki oraz opis przeprowadzonych czynności.

Raport dokumentuje wynik konkretnej walidacji. Nie „zamraża” bezwarunkowo ważności podpisu i nie gwarantuje określonego rozstrzygnięcia kontroli lub sporu.

Co oznaczają wyniki walidacji?

Status należy odczytywać razem ze szczegółami raportu, zastosowaną polityką walidacji i informacją o rodzaju podpisu.

Wynik

Znaczenie

Co sprawdzić dalej?

TOTAL-PASSED

Podpis przeszedł walidację według zastosowanych wymagań

Czy potwierdzono wymagany rodzaj podpisu i objęcie nim właściwych danych

TOTAL-FAILED

Walidacja wykazała nieprawidłowość skutkującą wynikiem negatywnym

Konkretną przyczynę błędu i jej znaczenie dla badanego dokumentu

INDETERMINATE

Dostępne informacje nie pozwalają jednoznacznie potwierdzić ani odrzucić poprawności podpisu

Jakich danych brakuje i czy można przeprowadzić dalszą weryfikację

Wynik nieokreślony nie jest tym samym co wynik negatywny. Z kolei wynik pozytywny nie stanowi potwierdzenia, że oferta spełnia wszystkie wymagania postępowania.

Czy błąd walidacji oznacza odrzucenie oferty?

Nie każdy komunikat błędu uzasadnia odrzucenie oferty. Trzeba ustalić, czy problem dotyczy podpisu, kompletności plików przekazanych do weryfikacji, dostępności danych czy działania narzędzia.

Jeżeli zostanie potwierdzone, że oferta nie zachowuje wymaganej formy, może zachodzić podstawa jej odrzucenia, w szczególności z art. 226 ust. 1 pkt 3 PZP. Podstawą decyzji powinno być ustalone uchybienie, a nie sam kolor komunikatu w aplikacji.

W zależności od okoliczności zastosowanie mogą mieć wyjaśnienia na podstawie art. 223 ust. 1 PZP. Nie mogą one jednak służyć złożeniu nowej oferty ani naprawieniu po terminie braku wymaganego podpisu na ofercie.

Co wynika z orzecznictwa KIO?

W wyroku KIO 1479/19 z 13 sierpnia 2019 r. Izba uznała, że w rozpatrywanej sprawie zamawiający nie miał obowiązku wzywania wykonawcy do wyjaśnień dotyczących prawidłowości podpisu. Rozstrzygnięcie odnosiło się do konkretnych ustaleń i dowodów oraz zapadło na gruncie poprzedniej ustawy PZP.

Nie należy wyprowadzać z niego uniwersalnej zasady, że każdy negatywny lub niejednoznaczny komunikat walidatora pozwala odrzucić ofertę bez dalszej analizy.

Najczęstsze pułapki przy weryfikacji podpisów

W procedurze sprawdzania dokumentów warto uwzględnić kilka sytuacji, które łatwo błędnie zinterpretować.

  1. Niekompletny zestaw plików. Przy podpisie zewnętrznym najpierw sprawdź, czy do walidatora trafiły wszystkie potrzebne dane. Odróżnij brak pliku w narzędziu weryfikacyjnym od braku dokumentu w złożonej ofercie.

  2. Wygaśnięcie certyfikatu po podpisaniu. To, że certyfikat wygasł przed dniem sprawdzania dokumentu, nie przesądza o nieważności podpisu złożonego wcześniej. Znaczenie ma jego status w chwili podpisania oraz możliwość potwierdzenia tego statusu.

  3. Pozytywny wynik przy braku potwierdzonej reprezentacji. Walidacja podpisu i weryfikacja umocowania to osobne etapy. Oba powinny znaleźć się na liście kontrolnej zamawiającego.

  4. Automatyczne utożsamianie odrzucenia oferty z utratą wadium. Odrzucenie oferty z powodu wadliwego podpisu nie oznacza samo w sobie zatrzymania wadium. Zatrzymanie wymaga spełnienia odrębnych przesłanek określonych w art. 98 ust. 6 PZP.

Jak sprawdzać podpisy zaufane i osobiste?

Podpis zaufany i podpis osobisty należy weryfikować za pomocą narzędzia, które obsługuje dany rodzaj podpisu oraz format dokumentu. Ich dopuszczalność na ofercie wynika z odpowiednich przepisów PZP, a nie z nadania im statusu podpisu kwalifikowanego.

Według dokumentacji Autenti walidator obsługuje również weryfikację podpisów zaufanych i osobistych. Nie oznacza to, że po sprawdzeniu stają się one podpisami kwalifikowanymi.

Przy dokumentach podpisywanych przez kilka osób warto sprawdzać wszystkie podpisy po zakończeniu procesu. Samo połączenie różnych rodzajów podpisów nie przesądza o błędzie; znaczenie ma sposób ich dodania i zachowanie integralności podpisanych danych.

Najczęściej zadawane pytania

Czy trzeba kupić płatny walidator?

Nie ma ogólnego obowiązku zakupu płatnego narzędzia. Przy wyborze warto ocenić zakres weryfikacji, obsługiwane formaty, możliwość interpretacji wyników i sposób ich dokumentowania.

Co zrobić, gdy dwa programy pokazują różne wyniki?

Porównaj szczegóły raportów i upewnij się, że oba programy sprawdzają te same pliki oraz ten sam zakres wymagań. Nie wybieraj automatycznie wyniku korzystniejszego dla jednej ze stron.

Czy TOTAL-PASSED oznacza, że oferta jest prawidłowa?

Nie. Status odnosi się do walidacji podpisu. Ocena oferty obejmuje również m.in. wymagany rodzaj podpisu, reprezentację wykonawcy, termin złożenia i zgodność z dokumentami zamówienia.

Czy INDETERMINATE oznacza nieważny podpis?

Nie. Oznacza brak podstaw do jednoznacznego wyniku walidacji. Należy przeanalizować szczegółowy komunikat i ustalić możliwość dalszej weryfikacji.

Czy można uzupełnić podpis na ofercie po terminie?

Nie można naprawić braku wymaganego podpisu na ofercie przez jej późniejsze podpisanie. Osobne zasady dotyczą dokumentów podlegających uzupełnieniu, takich jak JEDZ czy pełnomocnictwo.

Czy raport z walidacji gwarantuje pozytywny wynik kontroli?

Nie. Raport pomaga udokumentować przeprowadzone sprawdzenie, ale nie zastępuje pełnej dokumentacji postępowania ani oceny prawnej.

Jak usprawnić weryfikację podpisów w organizacji?

Przy większej liczbie ofert warto ujednolicić procedurę: określić narzędzie, sposób zapisywania raportów i zasady postępowania przy wyniku negatywnym lub nieokreślonym. Dzięki temu zespół wie, które czynności wykonać i kiedy skierować sprawę do dodatkowej analizy.

Kwalifikowana usługa walidacji Autenti umożliwia sprawdzanie podpisów i pieczęci elektronicznych, także na dokumentach pochodzących spoza platformy Autenti. Udostępnia Poświadczenie Walidacji w PDF oraz Raport Walidacji w XML i jest dostępna przez interfejs użytkownika oraz API.

Sprawdź, jak wykorzystać walidację Autenti do uporządkowania weryfikacji dokumentów i zachowywania wyników w swoim procesie zakupowym.


Informacja prawna

Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej, opinii prawnej ani rekomendacji dotyczącej konkretnego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Ocena skuteczności podpisu, prawidłowości dokumentów oraz podstaw do wezwania do wyjaśnień, uzupełnienia dokumentacji, odrzucenia oferty lub zatrzymania wadium wymaga uwzględnienia okoliczności danej sprawy, dokumentów zamówienia i obowiązujących przepisów. Wynik walidacji nie zastępuje takiej oceny. W razie wątpliwości dotyczących konkretnego postępowania należy skonsultować się z prawnikiem specjalizującym się w zamówieniach publicznych.