Weryfikacja podpisu elektronicznego od zagranicznego kontrahenta - jak sprawdzić dokument i zinterpretować wynik
Czytaj
Czas czytania:
Data publikacji:
Otrzymujesz dokument „podpisany Profilem Zaufanym” albo „podpisany e-dowodem”. Chcesz sprawdzić, kto go podpisał, czy podpisane dane pozostały niezmienione i czy możesz wykorzystać dokument w konkretnym procesie.
Na początek uporządkujmy nazwy. Profil Zaufany (PZ) służy do potwierdzania tożsamości w usługach elektronicznych i umożliwia składanie podpisu zaufanego. Gdy ktoś mówi, że „podpisał dokument Profilem Zaufanym”, zazwyczaj ma na myśli właśnie złożenie podpisu zaufanego. „Podpis zaufany” jest przy tym terminem ustawowym, a nie wyłącznie potoczną nazwą Profilu Zaufanego.
Podobne rozróżnienie dotyczy e-dowodu: dokument tożsamości z warstwą elektroniczną może umożliwiać złożenie podpisu osobistego. W tym artykule przez „podpis z e-dowodu” rozumiemy właśnie podpis osobisty.
Walidacja dotyczy podpisu złożonego pod określonymi danymi. Pomaga ocenić jego poprawność oraz integralność podpisanych danych. Nie zastępuje jednak sprawdzenia, czy wybrany rodzaj podpisu spełnia wymagania dotyczące danej czynności.
Profil Zaufany pozwala potwierdzać tożsamość w elektronicznych usługach administracji publicznej. Można go wykorzystać m.in. do logowania do obsługujących go serwisów oraz do składania podpisu zaufanego.
Samo zalogowanie się Profilem Zaufanym nie jest jednak równoznaczne z podpisaniem dokumentu. Uwierzytelnienie użytkownika i złożenie podpisu to odrębne działania.
Podpis zaufany jest podpisem elektronicznym uregulowanym w ustawie o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Zawiera dane identyfikujące osobę oraz pozostałe informacje określone w ustawie. Jego autentyczność i integralność są zapewniane przy użyciu pieczęci elektronicznej ministra właściwego do spraw informatyzacji.
W codziennym języku mówi się często o „podpisaniu Profilem Zaufanym”. W kontekście sprawdzania dokumentu precyzyjnym określeniem jest jednak walidacja podpisu zaufanego. Sprawdzamy bowiem podpis powiązany z dokumentem, a nie sam Profil Zaufany.
Nie należy też opisywać podpisu zaufanego wyłącznie jako podpisu opartego na osobistym, niekwalifikowanym certyfikacie użytkownika. Jego ustawowa konstrukcja wykorzystuje pieczęć elektroniczną ministra, co ma znaczenie przy interpretowaniu danych prezentowanych przez narzędzie weryfikujące.
Podpis osobisty jest zaawansowanym podpisem elektronicznym weryfikowanym przy użyciu certyfikatu podpisu osobistego. Certyfikat znajduje się w warstwie elektronicznej e-dowodu, jeżeli został w nim zamieszczony.
Podpis osobisty wywołuje wobec podmiotu publicznego skutek prawny równoważny podpisowi własnoręcznemu. W relacjach z podmiotami niepublicznymi taki skutek jest możliwy, jeżeli obie strony wyrażą na to zgodę. Wynika to z art. 12d ustawy o dowodach osobistych.
Podpis osobisty nie jest podpisem kwalifikowanym. Samo wykorzystanie e-dowodu do potwierdzenia tożsamości w innej usłudze nie przesądza też o rodzaju podpisu, który ostatecznie zostanie złożony.
|
Pojęcie |
Co oznacza? |
Co sprawdzamy przy walidacji dokumentu? |
|
Profil Zaufany (PZ) |
Środek potwierdzania tożsamości, umożliwiający również składanie podpisu zaufanego |
Podpis zaufany złożony pod dokumentem, a nie sam profil |
|
Podpis zaufany |
Podpis elektroniczny składany przy użyciu Profilu Zaufanego |
Podpis i zabezpieczenia powiązane z podpisanymi danymi |
|
E-dowód |
Dowód osobisty z warstwą elektroniczną, który może zawierać certyfikat podpisu osobistego |
Podpis osobisty złożony pod dokumentem, a nie sam dowód |
|
Podpis osobisty |
Zaawansowany podpis elektroniczny weryfikowany certyfikatem podpisu osobistego |
Podpis, odpowiedni certyfikat oraz integralność podpisanych danych |
Techniczna poprawność podpisu, jego rodzaj oraz możliwość wykorzystania go w danej sprawie to trzy odrębne kwestie.
|
Kwestia |
Podpis zaufany składany przy użyciu PZ |
Podpis osobisty z e-dowodu |
Kwalifikowany podpis elektroniczny |
|
Czy jest podpisem kwalifikowanym? |
Nie |
Nie |
Tak |
|
Zastosowanie w polskiej administracji |
Zgodnie z przepisami i wymaganiami danej usługi |
Zgodnie z przepisami i wymaganiami danej usługi |
Zgodnie z przepisami i wymaganiami danej usługi |
|
Podpisanie sprawozdania finansowego |
Dopuszczone |
Dopuszczone |
Dopuszczone |
|
Podpisanie oferty w postępowaniu PZP poniżej progów unijnych |
Dopuszczone |
Dopuszczone |
Dopuszczone |
|
Podpisanie oferty w postępowaniu PZP o wartości równej progom unijnym lub wyższej |
Nie spełnia wymogu z art. 63 ust. 1 PZP |
Nie spełnia wymogu z art. 63 ust. 1 PZP |
Spełnia wymóg dotyczący rodzaju podpisu |
|
Równoważność z podpisem własnoręcznym |
W zakresie wynikającym z przepisów szczególnych |
Wobec podmiotów publicznych; wobec niepublicznych za zgodą obu stron |
Na podstawie art. 25 ust. 2 eIDAS |
Zasady dotyczące sprawozdań finansowych i ofert przetargowych wynikają z odrębnych przepisów. Nie można przenosić ich automatycznie na każdy dokument składany w danej procedurze.
Europejskie zaufane listy, czyli Trusted Lists, zawierają informacje o dostawcach i ich usługach zaufania. Nie są rejestrem poszczególnych podpisów złożonych przez użytkowników. Weryfikacja statusu usługi lub certyfikatu jest elementem oceny podpisu, ale nie zastępuje pozostałych sprawdzeń.
Wynik taki jak TOTAL-PASSED oznacza, że sprawdzany podpis lub pieczęć przeszły pozytywnie kontrole wymagane przez zastosowaną politykę walidacji.
W zależności od rodzaju podpisu i zakresu usługi kontrole mogą obejmować m.in.:
Wynik trzeba odczytywać w kontekście tego, co dokładnie zostało sprawdzone. Ma to szczególne znaczenie przy podpisie zaufanym, którego konstrukcja wykorzystuje pieczęć elektroniczną ministra. Dane podmiotu wskazanego w certyfikacie pieczęci nie są tym samym co dane osoby, która złożyła podpis zaufany.
Pozytywny wynik nie oznacza automatycznie, że:
Nie należy też utożsamiać daty zapisanej w podpisie z czasem potwierdzonym kwalifikowanym znacznikiem czasu. To różne informacje, których znaczenie zależy od dostępnych dowodów.
Walidacja nie podnosi kategorii prawnej podpisu. Podpis zaufany pozostaje podpisem zaufanym, a podpis osobisty pozostaje podpisem osobistym.
Nie. Status dostawcy, zakres świadczonej usługi i rodzaj badanego podpisu to odrębne kwestie.
Art. 32 eIDAS określa wymagania walidacji kwalifikowanych podpisów elektronicznych, a art. 33 dotyczy kwalifikowanej usługi ich walidacji. Nie należy przedstawiać tych przepisów jako ogólnej gwarancji ważności dokumentu ani przypisywać skutków kwalifikowanego podpisu każdemu podpisowi sprawdzonemu przez kwalifikowanego dostawcę.
Oba rozwiązania znajdują zastosowanie w kontaktach z polską administracją. Trzeba jednak sprawdzić wymagania konkretnej procedury i systemu, przez który składany jest dokument.
Nie każda usługa administracyjna obsługuje wszystkie rodzaje podpisów. Znaczenie ma również właściwy kanał wniesienia pisma. Samo podpisanie pliku nie oznacza jeszcze skutecznego doręczenia go do urzędu.
Art. 63 ust. 2 Prawa zamówień publicznych dopuszcza podpis zaufany i podpis osobisty przy składaniu wskazanych w nim dokumentów, w tym oferty i oświadczenia z art. 125 ust. 1, w postępowaniach o wartości mniejszej niż progi unijne.
Przy wartości równej progom unijnym lub wyższej dokumenty wskazane w art. 63 ust. 1 wymagają formy elektronicznej, czyli opatrzenia kwalifikowanym podpisem elektronicznym.
Wymagania dotyczące innych dokumentów, ich kopii i pełnomocnictw trzeba oceniać osobno.
Sprawozdanie finansowe sporządzane elektronicznie można podpisać kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym.
Oznacza to, że do podpisania sprawozdania finansowego można wykorzystać również Profil Zaufany, składając za jego pomocą podpis zaufany. Osobno należy sprawdzić wymagany zestaw podpisów oraz sposób przekazania dokumentów do właściwego systemu.
Podpis osobisty może wywoływać skutek równoważny podpisowi własnoręcznemu również wobec podmiotu niepublicznego, jeżeli obie strony wyrażą zgodę. Nie należy zatem kategorycznie wykluczać go z obrotu prywatnego.
Podpis zaufany nie zapewnia natomiast ogólnej równoważności z podpisem własnoręcznym przy zawieraniu umów prywatnych. Nie oznacza to, że dokument nim opatrzony zawsze jest pozbawiony skutków prawnych lub wartości dowodowej. Znaczenie ma m.in. wymagana forma czynności. Jeżeli wystarcza forma dokumentowa, istotna jest możliwość ustalenia osoby składającej oświadczenie.
Art. 78¹ Kodeksu cywilnego wiąże zachowanie formy elektronicznej z użyciem kwalifikowanego podpisu elektronicznego. Oświadczenie złożone w tej formie jest równoważne oświadczeniu złożonemu w formie pisemnej.
Trzeba jednak uwzględnić przepisy szczególne, w tym regulację podpisu osobistego. Należy też pamiętać, że podpis kwalifikowany sam w sobie nie zastępuje aktu notarialnego ani innych szczególnych wymagań.
Sposób podpisania lub autoryzacji dokumentu zależy od formularza i kanału jego złożenia.
W systemie e-Deklaracje stosuje się podpis kwalifikowany lub, dla odpowiednich formularzy, dane autoryzujące. Z kolei korzystanie z e-Urzędu Skarbowego nie wymaga zakupu podpisu kwalifikowanego.
Możliwość zalogowania się do usługi Profilem Zaufanym nie oznacza, że każdy wysyłany w niej dokument jest opatrywany podpisem zaufanym. Uwierzytelnienie użytkownika i mechanizm autoryzacji wysyłanego pisma mogą być odrębnymi elementami procesu.
Kwalifikowany podpis elektroniczny korzysta z mechanizmu uznawania przewidzianego w eIDAS. Podpis zaufany i podpis osobisty nie uzyskują takiego statusu.
Nie oznacza to jednak, że poza Polską automatycznie tracą wszelkie znaczenie prawne. Ocena zależy m.in. od prawa właściwego, rodzaju czynności i wymagań odbiorcy. Sam brak kwalifikowanego statusu nie jest wystarczającym powodem odmowy dopuszczenia podpisu elektronicznego jako dowodu.
Pracuj na elektronicznym oryginale. Wydruk, skan lub ponowne zapisanie dokumentu do PDF nie zastępują pliku zawierającego podpis.
Nie zakładaj, że plik XML jest wyłącznie oddzielnym podpisem. Może zawierać również podpisany dokument. W przypadku podpisu zewnętrznego potrzebne są natomiast zarówno plik podpisu, jak i dokładnie ten plik, którego podpis dotyczy.
Obsługa formatu XAdES lub PAdES nie przesądza jeszcze o pełnej obsłudze każdego podpisu zapisanego w tym formacie. Narzędzie musi potrafić sprawdzić odpowiedni mechanizm zaufania i właściwie przedstawić wynik.
Do sprawdzenia dokumentu z podpisem zaufanym można skorzystać z rządowej usługi podpisywania i sprawdzania dokumentów. Przy wyborze innego narzędzia sprawdź jego aktualną dokumentację i zakres obsługiwanych podpisów.
Nie ograniczaj oceny do koloru komunikatu. Sprawdź:
Wynik nieokreślony nie musi oznaczać, że podpis jest nieprawidłowy. Może wynikać np. z braku danych potrzebnych do zakończenia walidacji. Przyczynę należy ustalić na podstawie szczegółowego komunikatu lub raportu.
Jeżeli usługa udostępnia raport lub poświadczenie, zachowaj je razem z oryginalnym dokumentem oraz ewentualnym zewnętrznym plikiem podpisu.
Raport pomaga udokumentować zakres i rezultat przeprowadzonego sprawdzenia. Nie zastępuje jednak podpisanego dokumentu ani oceny wymagań prawnych dotyczących jego wykorzystania.
Nie. Profil Zaufany (PZ) służy do potwierdzania tożsamości i umożliwia składanie podpisu zaufanego. Podpis zaufany jest natomiast podpisem elektronicznym powiązanym z konkretnymi danymi. Określenie „podpisać dokument Profilem Zaufanym” oznacza w praktyce złożenie podpisu zaufanego przy jego użyciu.
Walidacja dokumentu dotyczy złożonego podpisu zaufanego oraz powiązanych z nim danych i zabezpieczeń. Nie należy traktować jej jako osobnej usługi sprawdzającej aktualny status Profilu Zaufanego użytkownika.
Nie. Podpis zaufany nie jest kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Pozytywna weryfikacja nie nadaje mu statusu kwalifikowanego.
Tak, może wywoływać skutek równoważny podpisowi własnoręcznemu wobec podmiotów niepublicznych, jeżeli obie strony wyrażą zgodę. Trzeba przy tym uwzględnić wymagania dotyczące konkretnej czynności.
Nie. Potwierdza pozytywny wynik kontroli objętych zastosowaną polityką walidacji. Nie rozstrzyga samodzielnie o ważności umowy, umocowaniu podpisującego ani zachowaniu wymaganej formy.
Wydruk może pokazywać informację o podpisie, ale nie pozwala przeprowadzić jego kryptograficznej walidacji. Potrzebny jest oryginalny plik elektroniczny oraz, jeżeli podpis jest zewnętrzny, powiązany z nim plik podpisu.
W procesie obsługi dokumentów warto rozdzielić dwa zadania: sprawdzenie podpisu oraz ocenę, czy jest on odpowiedni dla danej sprawy.
Pierwsze wymaga narzędzia obsługującego dany rodzaj podpisu i właściwe dane walidacyjne. Drugie wymaga uwzględnienia przepisów, zasad reprezentacji oraz wymagań konkretnej procedury.
Poznaj walidator Autenti i sprawdź zakres usługi odpowiedni dla dokumentów, które trafiają do Twojej organizacji.
Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej ani opinii prawnej dotyczącej konkretnej sprawy. Wynik walidacji odnosi się do zakresu przeprowadzonych sprawdzeń i nie przesądza o ważności czynności prawnej, skuteczności złożenia dokumentu ani umocowaniu osoby podpisującej. Dobór rodzaju podpisu i ocenę skutków prawnych należy przeprowadzić z uwzględnieniem aktualnych przepisów oraz okoliczności danej sprawy, a w razie wątpliwości skonsultować z prawnikiem.
Mateusz Kościelak
Mateusz Kościelak posiada ponad 10-letnie doświadczenie w sprzedaży i marketingu B2B, ze specjalizacją w Enterprise B2B SaaS. Jest wszechstronnym marketerem (V-Shaped) z doświadczeniem w budowaniu systemów generowania leadów przy wykorzystaniu contentu, SEO i marketingu efektywnościowego, koncentrując się na ekspansji międzynarodowej.
Odwiedź profil autoraMateusz Kościelak
Czytaj
Mateusz Kościelak
Czytaj
Mateusz Kościelak
Czytaj