Skip to content
Autenti / Blog / Podpis zaufany i e-dowód w walidacji - co wynik naprawdę oznacza?

Podpis zaufany i e-dowód w walidacji - co wynik naprawdę oznacza?

Otrzymujesz dokument „podpisany Profilem Zaufanym” albo „podpisany e-dowodem”. Chcesz sprawdzić, kto go podpisał, czy podpisane dane pozostały niezmienione i czy możesz wykorzystać dokument w konkretnym procesie.

Na początek uporządkujmy nazwy. Profil Zaufany (PZ) służy do potwierdzania tożsamości w usługach elektronicznych i umożliwia składanie podpisu zaufanego. Gdy ktoś mówi, że „podpisał dokument Profilem Zaufanym”, zazwyczaj ma na myśli właśnie złożenie podpisu zaufanego. „Podpis zaufany” jest przy tym terminem ustawowym, a nie wyłącznie potoczną nazwą Profilu Zaufanego.

Podobne rozróżnienie dotyczy e-dowodu: dokument tożsamości z warstwą elektroniczną może umożliwiać złożenie podpisu osobistego. W tym artykule przez „podpis z e-dowodu” rozumiemy właśnie podpis osobisty.

Walidacja dotyczy podpisu złożonego pod określonymi danymi. Pomaga ocenić jego poprawność oraz integralność podpisanych danych. Nie zastępuje jednak sprawdzenia, czy wybrany rodzaj podpisu spełnia wymagania dotyczące danej czynności.

Najważniejsze informacje w pigułce

  • Profil Zaufany (PZ) i podpis zaufany to powiązane, ale różne pojęcia. Korzystając z Profilu Zaufanego, możesz złożyć podpis zaufany pod dokumentem.
  • E-dowód i podpis osobisty również nie oznaczają tego samego. E-dowód może zawierać certyfikat umożliwiający składanie podpisu osobistego.
  • Podpis zaufany i podpis osobisty nie są kwalifikowanymi podpisami elektronicznymi.
  • Pozytywny wynik walidacji należy odczytywać razem z informacją o rodzaju podpisu, zakresie sprawdzenia i zastosowanej polityce walidacji.
  • Walidacja nie potwierdza automatycznie ważności umowy, umocowania podpisującego ani zgodności treści dokumentu z prawem.

Profil Zaufany, podpis zaufany i podpis osobisty - definicje

Profil Zaufany (PZ) - potwierdzanie tożsamości i dostęp do usług

Profil Zaufany pozwala potwierdzać tożsamość w elektronicznych usługach administracji publicznej. Można go wykorzystać m.in. do logowania do obsługujących go serwisów oraz do składania podpisu zaufanego.

Samo zalogowanie się Profilem Zaufanym nie jest jednak równoznaczne z podpisaniem dokumentu. Uwierzytelnienie użytkownika i złożenie podpisu to odrębne działania.

Podpis zaufany - podpis składany przy użyciu Profilu Zaufanego

Podpis zaufany jest podpisem elektronicznym uregulowanym w ustawie o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Zawiera dane identyfikujące osobę oraz pozostałe informacje określone w ustawie. Jego autentyczność i integralność są zapewniane przy użyciu pieczęci elektronicznej ministra właściwego do spraw informatyzacji.

W codziennym języku mówi się często o „podpisaniu Profilem Zaufanym”. W kontekście sprawdzania dokumentu precyzyjnym określeniem jest jednak walidacja podpisu zaufanego. Sprawdzamy bowiem podpis powiązany z dokumentem, a nie sam Profil Zaufany.

Nie należy też opisywać podpisu zaufanego wyłącznie jako podpisu opartego na osobistym, niekwalifikowanym certyfikacie użytkownika. Jego ustawowa konstrukcja wykorzystuje pieczęć elektroniczną ministra, co ma znaczenie przy interpretowaniu danych prezentowanych przez narzędzie weryfikujące.

Podpis osobisty - podpis elektroniczny z e-dowodu

Podpis osobisty jest zaawansowanym podpisem elektronicznym weryfikowanym przy użyciu certyfikatu podpisu osobistego. Certyfikat znajduje się w warstwie elektronicznej e-dowodu, jeżeli został w nim zamieszczony.

Podpis osobisty wywołuje wobec podmiotu publicznego skutek prawny równoważny podpisowi własnoręcznemu. W relacjach z podmiotami niepublicznymi taki skutek jest możliwy, jeżeli obie strony wyrażą na to zgodę. Wynika to z art. 12d ustawy o dowodach osobistych.

Podpis osobisty nie jest podpisem kwalifikowanym. Samo wykorzystanie e-dowodu do potwierdzenia tożsamości w innej usłudze nie przesądza też o rodzaju podpisu, który ostatecznie zostanie złożony.

Pojęcie

Co oznacza?

Co sprawdzamy przy walidacji dokumentu?

Profil Zaufany (PZ)

Środek potwierdzania tożsamości, umożliwiający również składanie podpisu zaufanego

Podpis zaufany złożony pod dokumentem, a nie sam profil

Podpis zaufany

Podpis elektroniczny składany przy użyciu Profilu Zaufanego

Podpis i zabezpieczenia powiązane z podpisanymi danymi

E-dowód

Dowód osobisty z warstwą elektroniczną, który może zawierać certyfikat podpisu osobistego

Podpis osobisty złożony pod dokumentem, a nie sam dowód

Podpis osobisty

Zaawansowany podpis elektroniczny weryfikowany certyfikatem podpisu osobistego

Podpis, odpowiedni certyfikat oraz integralność podpisanych danych

Rodzaj podpisu a jego skutki prawne

Techniczna poprawność podpisu, jego rodzaj oraz możliwość wykorzystania go w danej sprawie to trzy odrębne kwestie.

Kwestia

Podpis zaufany składany przy użyciu PZ

Podpis osobisty z e-dowodu

Kwalifikowany podpis elektroniczny

Czy jest podpisem kwalifikowanym?

Nie

Nie

Tak

Zastosowanie w polskiej administracji

Zgodnie z przepisami i wymaganiami danej usługi

Zgodnie z przepisami i wymaganiami danej usługi

Zgodnie z przepisami i wymaganiami danej usługi

Podpisanie sprawozdania finansowego

Dopuszczone

Dopuszczone

Dopuszczone

Podpisanie oferty w postępowaniu PZP poniżej progów unijnych

Dopuszczone

Dopuszczone

Dopuszczone

Podpisanie oferty w postępowaniu PZP o wartości równej progom unijnym lub wyższej

Nie spełnia wymogu z art. 63 ust. 1 PZP

Nie spełnia wymogu z art. 63 ust. 1 PZP

Spełnia wymóg dotyczący rodzaju podpisu

Równoważność z podpisem własnoręcznym

W zakresie wynikającym z przepisów szczególnych

Wobec podmiotów publicznych; wobec niepublicznych za zgodą obu stron

Na podstawie art. 25 ust. 2 eIDAS

Zasady dotyczące sprawozdań finansowych i ofert przetargowych wynikają z odrębnych przepisów. Nie można przenosić ich automatycznie na każdy dokument składany w danej procedurze.

Europejskie zaufane listy, czyli Trusted Lists, zawierają informacje o dostawcach i ich usługach zaufania. Nie są rejestrem poszczególnych podpisów złożonych przez użytkowników. Weryfikacja statusu usługi lub certyfikatu jest elementem oceny podpisu, ale nie zastępuje pozostałych sprawdzeń.

Co oznacza pozytywny wynik walidacji?

Wynik taki jak TOTAL-PASSED oznacza, że sprawdzany podpis lub pieczęć przeszły pozytywnie kontrole wymagane przez zastosowaną politykę walidacji.

W zależności od rodzaju podpisu i zakresu usługi kontrole mogą obejmować m.in.:

  • poprawność kryptograficzną podpisu lub pieczęci;
  • integralność danych objętych podpisem;
  • ścieżkę zaufania i status odpowiednich certyfikatów;
  • spełnienie wymagań dotyczących czasu oraz dostępnych dowodów walidacyjnych.


Wynik trzeba odczytywać w kontekście tego,
co dokładnie zostało sprawdzone. Ma to szczególne znaczenie przy podpisie zaufanym, którego konstrukcja wykorzystuje pieczęć elektroniczną ministra. Dane podmiotu wskazanego w certyfikacie pieczęci nie są tym samym co dane osoby, która złożyła podpis zaufany.

Czego pozytywna walidacja nie potwierdza?

Pozytywny wynik nie oznacza automatycznie, że:

  • podpis jest kwalifikowany;
  • podpisujący miał prawo reprezentować spółkę;
  • dokument zawiera wszystkie wymagane oświadczenia;
  • treść dokumentu jest zgodna z prawem;
  • zachowano formę wymaganą dla konkretnej czynności;
  • dokument zostanie zaakceptowany w każdym postępowaniu.


Nie należy też utożsamiać daty zapisanej w podpisie z czasem potwierdzonym kwalifikowanym znacznikiem czasu. To różne informacje, których znaczenie zależy od dostępnych dowodów.

Walidacja nie podnosi kategorii prawnej podpisu. Podpis zaufany pozostaje podpisem zaufanym, a podpis osobisty pozostaje podpisem osobistym.

Czy kwalifikowany walidator nadaje podpisowi status kwalifikowany?

Nie. Status dostawcy, zakres świadczonej usługi i rodzaj badanego podpisu to odrębne kwestie.

Art. 32 eIDAS określa wymagania walidacji kwalifikowanych podpisów elektronicznych, a art. 33 dotyczy kwalifikowanej usługi ich walidacji. Nie należy przedstawiać tych przepisów jako ogólnej gwarancji ważności dokumentu ani przypisywać skutków kwalifikowanego podpisu każdemu podpisowi sprawdzonemu przez kwalifikowanego dostawcę.

Kiedy podpis zaufany lub osobisty może wystarczyć?

Sprawy urzędowe

Oba rozwiązania znajdują zastosowanie w kontaktach z polską administracją. Trzeba jednak sprawdzić wymagania konkretnej procedury i systemu, przez który składany jest dokument.

Nie każda usługa administracyjna obsługuje wszystkie rodzaje podpisów. Znaczenie ma również właściwy kanał wniesienia pisma. Samo podpisanie pliku nie oznacza jeszcze skutecznego doręczenia go do urzędu.

Zamówienia publiczne poniżej progów unijnych

Art. 63 ust. 2 Prawa zamówień publicznych dopuszcza podpis zaufany i podpis osobisty przy składaniu wskazanych w nim dokumentów, w tym oferty i oświadczenia z art. 125 ust. 1, w postępowaniach o wartości mniejszej niż progi unijne.

Przy wartości równej progom unijnym lub wyższej dokumenty wskazane w art. 63 ust. 1 wymagają formy elektronicznej, czyli opatrzenia kwalifikowanym podpisem elektronicznym.

Wymagania dotyczące innych dokumentów, ich kopii i pełnomocnictw trzeba oceniać osobno.

Sprawozdania finansowe

Sprawozdanie finansowe sporządzane elektronicznie można podpisać kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym.

Oznacza to, że do podpisania sprawozdania finansowego można wykorzystać również Profil Zaufany, składając za jego pomocą podpis zaufany. Osobno należy sprawdzić wymagany zestaw podpisów oraz sposób przekazania dokumentów do właściwego systemu.

Relacje z firmami i osobami prywatnymi

Podpis osobisty może wywoływać skutek równoważny podpisowi własnoręcznemu również wobec podmiotu niepublicznego, jeżeli obie strony wyrażą zgodę. Nie należy zatem kategorycznie wykluczać go z obrotu prywatnego.

Podpis zaufany nie zapewnia natomiast ogólnej równoważności z podpisem własnoręcznym przy zawieraniu umów prywatnych. Nie oznacza to, że dokument nim opatrzony zawsze jest pozbawiony skutków prawnych lub wartości dowodowej. Znaczenie ma m.in. wymagana forma czynności. Jeżeli wystarcza forma dokumentowa, istotna jest możliwość ustalenia osoby składającej oświadczenie.

Kiedy potrzebny jest podpis kwalifikowany lub dodatkowa analiza?

Forma elektroniczna w rozumieniu Kodeksu cywilnego

Art. 78¹ Kodeksu cywilnego wiąże zachowanie formy elektronicznej z użyciem kwalifikowanego podpisu elektronicznego. Oświadczenie złożone w tej formie jest równoważne oświadczeniu złożonemu w formie pisemnej.

Trzeba jednak uwzględnić przepisy szczególne, w tym regulację podpisu osobistego. Należy też pamiętać, że podpis kwalifikowany sam w sobie nie zastępuje aktu notarialnego ani innych szczególnych wymagań.

Dokumenty podatkowe

Sposób podpisania lub autoryzacji dokumentu zależy od formularza i kanału jego złożenia.

W systemie e-Deklaracje stosuje się podpis kwalifikowany lub, dla odpowiednich formularzy, dane autoryzujące. Z kolei korzystanie z e-Urzędu Skarbowego nie wymaga zakupu podpisu kwalifikowanego.

Możliwość zalogowania się do usługi Profilem Zaufanym nie oznacza, że każdy wysyłany w niej dokument jest opatrywany podpisem zaufanym. Uwierzytelnienie użytkownika i mechanizm autoryzacji wysyłanego pisma mogą być odrębnymi elementami procesu.

Dokumenty wykorzystywane za granicą

Kwalifikowany podpis elektroniczny korzysta z mechanizmu uznawania przewidzianego w eIDAS. Podpis zaufany i podpis osobisty nie uzyskują takiego statusu.

Nie oznacza to jednak, że poza Polską automatycznie tracą wszelkie znaczenie prawne. Ocena zależy m.in. od prawa właściwego, rodzaju czynności i wymagań odbiorcy. Sam brak kwalifikowanego statusu nie jest wystarczającym powodem odmowy dopuszczenia podpisu elektronicznego jako dowodu.

Jak sprawdzić dokument podpisany przy użyciu Profilu Zaufanego lub e-dowodu?

Krok 1 - zachowaj oryginalne pliki

Pracuj na elektronicznym oryginale. Wydruk, skan lub ponowne zapisanie dokumentu do PDF nie zastępują pliku zawierającego podpis.

Nie zakładaj, że plik XML jest wyłącznie oddzielnym podpisem. Może zawierać również podpisany dokument. W przypadku podpisu zewnętrznego potrzebne są natomiast zarówno plik podpisu, jak i dokładnie ten plik, którego podpis dotyczy.

Krok 2 - wybierz narzędzie obsługujące dany podpis

Obsługa formatu XAdES lub PAdES nie przesądza jeszcze o pełnej obsłudze każdego podpisu zapisanego w tym formacie. Narzędzie musi potrafić sprawdzić odpowiedni mechanizm zaufania i właściwie przedstawić wynik.

Do sprawdzenia dokumentu z podpisem zaufanym można skorzystać z rządowej usługi podpisywania i sprawdzania dokumentów. Przy wyborze innego narzędzia sprawdź jego aktualną dokumentację i zakres obsługiwanych podpisów.

Krok 3 - przeczytaj szczegóły wyniku

Nie ograniczaj oceny do koloru komunikatu. Sprawdź:

  • jaki podpis lub pieczęć zostały rozpoznane;
  • do kogo odnoszą się prezentowane dane identyfikacyjne;
  • jakie dane obejmuje podpis;
  • czy wynik dotyczy wszystkich podpisów w dokumencie;
  • jakie ostrzeżenia lub ograniczenia wskazało narzędzie.


Wynik nieokreślony nie musi oznaczać, że podpis jest nieprawidłowy. Może wynikać np. z braku danych potrzebnych do zakończenia walidacji. Przyczynę należy ustalić na podstawie szczegółowego komunikatu lub raportu.

Krok 4 - zachowaj wynik wraz z dokumentem

Jeżeli usługa udostępnia raport lub poświadczenie, zachowaj je razem z oryginalnym dokumentem oraz ewentualnym zewnętrznym plikiem podpisu.

Raport pomaga udokumentować zakres i rezultat przeprowadzonego sprawdzenia. Nie zastępuje jednak podpisanego dokumentu ani oceny wymagań prawnych dotyczących jego wykorzystania.

FAQ

Czy Profil Zaufany i podpis zaufany to to samo?

Nie. Profil Zaufany (PZ) służy do potwierdzania tożsamości i umożliwia składanie podpisu zaufanego. Podpis zaufany jest natomiast podpisem elektronicznym powiązanym z konkretnymi danymi. Określenie „podpisać dokument Profilem Zaufanym” oznacza w praktyce złożenie podpisu zaufanego przy jego użyciu.

Czy walidacja sprawdza ważność Profilu Zaufanego?

Walidacja dokumentu dotyczy złożonego podpisu zaufanego oraz powiązanych z nim danych i zabezpieczeń. Nie należy traktować jej jako osobnej usługi sprawdzającej aktualny status Profilu Zaufanego użytkownika.

Czy podpis złożony przy użyciu Profilu Zaufanego jest kwalifikowany?

Nie. Podpis zaufany nie jest kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Pozytywna weryfikacja nie nadaje mu statusu kwalifikowanego.

Czy podpis osobisty z e-dowodu można stosować w umowach z firmami?

Tak, może wywoływać skutek równoważny podpisowi własnoręcznemu wobec podmiotów niepublicznych, jeżeli obie strony wyrażą zgodę. Trzeba przy tym uwzględnić wymagania dotyczące konkretnej czynności.

Czy wynik TOTAL-PASSED oznacza, że umowa jest ważna?

Nie. Potwierdza pozytywny wynik kontroli objętych zastosowaną polityką walidacji. Nie rozstrzyga samodzielnie o ważności umowy, umocowaniu podpisującego ani zachowaniu wymaganej formy.

Czy można sprawdzić podpis na wydruku?

Wydruk może pokazywać informację o podpisie, ale nie pozwala przeprowadzić jego kryptograficznej walidacji. Potrzebny jest oryginalny plik elektroniczny oraz, jeżeli podpis jest zewnętrzny, powiązany z nim plik podpisu.

Uporządkuj walidację dokumentów w swojej organizacji

W procesie obsługi dokumentów warto rozdzielić dwa zadania: sprawdzenie podpisu oraz ocenę, czy jest on odpowiedni dla danej sprawy.

Pierwsze wymaga narzędzia obsługującego dany rodzaj podpisu i właściwe dane walidacyjne. Drugie wymaga uwzględnienia przepisów, zasad reprezentacji oraz wymagań konkretnej procedury.

Poznaj walidator Autenti i sprawdź zakres usługi odpowiedni dla dokumentów, które trafiają do Twojej organizacji.


Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej ani opinii prawnej dotyczącej konkretnej sprawy. Wynik walidacji odnosi się do zakresu przeprowadzonych sprawdzeń i nie przesądza o ważności czynności prawnej, skuteczności złożenia dokumentu ani umocowaniu osoby podpisującej. Dobór rodzaju podpisu i ocenę skutków prawnych należy przeprowadzić z uwzględnieniem aktualnych przepisów oraz okoliczności danej sprawy, a w razie wątpliwości skonsultować z prawnikiem.